Bộ sưu tập
4.3K
1

Carrera Cal.1887: Đột phá, tranh cãi, nuối tiếc và huyền thoại

Nỗi ám ảnh mang tên “in-house”

Với những người chơi sâu về đồng hồ, ngoài thương hiệu, kiểu dáng và chất liệu thì máy đồng hồ được đặc biệt quan tâm, dù lắm khi, ví dụ với Rolex, chẳng bao giờ người ta nhìn thấy máy ẩn sau lớp vỏ đóng kín. Nhưng với watchaholics (tôi dùng để chỉ những người say mê đồng hồ), máy đồng hồ luôn có sức hút khó cưỡng. Trong số đó, các máy in-house được hâm mộ hơn hẳn và đôi khi trở thành ám ảnh “phải thử” với người chơi.

Máy in-house, theo quan niệm chung, là những cỗ máy được phát triển bởi chính nhà sản xuất đồng hồ [1]. Mặc dù không có căn cứ chính xác để nói rằng máy in-house tốt hơn hay “chuẩn hơn” máy dùng chung được sản xuất bởi các nhà sản xuất chuyên biệt, ví dụ ETA [2], nhưng với người chơi đồng hồ, máy in-house phản ánh tinh thần và tâm huyết của nhà sản xuất. Nó cho thấy cam kết sáng tạo, đổi mới và trình độ kỹ thuật của họ. Đồng hồ với máy in-house dường như có “hồn” hơn những chiếc sử dụng máy dùng chung.

Một cỗ máy in-house rất được yêu mến – Calibre 110 của Oris. Ảnh: Oris.ch

Máy in-house quyến rũ và ám ảnh là vậy nên xung quanh các cỗ máy này, có rất nhiều câu chuyện thú vị. Mỗi cỗ máy in-house của mỗi nhà sản xuất khác nhau thường gắn với những câu chuyện, những sự tích khác nhau. Mỗi câu chuyện lại có một màu sắc và sự hấp dẫn riêng với giới chơi đồng hồ. Đầu thế kỷ 21, TAG Heuer mang đến một cỗ máy in-house với câu chuyện hấp dẫn như vậy: Một cỗ máy gây tranh cãi!

Calibre 1887

Người ta có nhiều cách để đặt tên một cỗ máy (hoặc “Calibre”, “Caliber” hay “Movement”). Cách đặt tên có thể mang một ý nghĩa phân loại nào đó, để quản lý chẳng hạn. Ví dụ như các cỗ máy 2824 hay 2893 của ETA. Một số cách đặt tên cho biết trình tự về thời gian ra đời của cỗ máy, ví dụ máy Rolex 3186 ra đời trước 3187. Cũng có nhiều cỗ máy được đặt tên bằng chữ cái, chẳng hạn Calibre S của TAG Heuer.

TAG Heuer, thành lập bởi Edouard Heuer năm 1860, được biết đến như là nhà tiên phong trong ngành đồng hồ Thụy sĩ và có bề dày lịch sử về kỹ thuật, thiết kế và chế tác. Sau nhiều thập kỷ sử dụng các máy được cải tiến từ máy dùng chung (chẳng hạn các máy “ETA base”, ví dụ Calibre 6 được cải tiến từ ETA 2895-2 [3, 4]) để tối ưu hóa chuỗi cung ứng, giải quyết bài toán thời gian, giá thành, năng suất nhằm bắt kịp thị trường, TAG Heuer muốn xây dựng lại vị thế của một nhà tiên phong về kỹ thuật, nâng nhận thức thị trường về chất lượng máy móc của hãng lên một tầm cao mới. Động thái này cho thấy TAG Heuer muốn giành chỗ đứng vững chắc hơn trong giới mộ điệu và sưu tầm. Trong bước đi đó, họ đã triển khai những dự án để phát triển các cỗ máy in-house của riêng mình. Dự án Calibre 1887 được phát triển nhằm hiện thực hóa tham vọng về kỹ thuật của hãng như đã nêu. Đây cũng là chiến lược của TAG Heuer nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn cung cấp máy từ ETA và Lemania, 2 công ty thuộc quyền kiểm soát của “đối thủ” sừng sỏ Swatch Group! [5]

Calibre 1887. Ảnh: TAG Heuer.

Calibre 1887 được đặt tên theo năm mà Edouard Heuer, người sáng lập Heuer (tiền thân của TAG Heuer), phát minh ra cơ cấu có tên “oscillating pinion” – một module dạng trục dùng trong các máy chronograph [6]. Oscillating pinion là module quan trọng, được sử dụng rộng rãi trong nhiều máy chronograph cho đến tận ngày nay, ví dụ máy ETA Valjoux 7750 nổi tiếng [5]. Do đó, nó trở thành niềm tự hào về kỹ thuật của TAG Heuer. Điều này giải thích tại sao họ lại chọn 1887 làm tên cho cỗ máy mang tính cách mạng này. Ngày nay, có rất nhiều model trang bị Calibre 1887 [7] được yêu thích.

Khai triển chi tiết Calibre 1887. Ảnh: TAG Heuer.

Tranh cãi về mức độ “in-house” của Calibre 1887

Calibre 1887 được ra mắt vào ngày 2 tháng 12 năm 2009. Ngay sau khi được giới thiệu, cỗ máy này đã phân hóa dư luận thành 2 luồng rõ rệt: Một bên hào hứng, chờ đón và ủng hộ; bên còn lại thì chỉ trích và chê bai. Nguyên nhân là do bộ phận marketing của TAG Heuer đã thông cáo rằng Calibre 1887 là cỗ máy có “100% thiết kế” làm in-house bởi hãng. Giới chơi đồng hồ nhanh chóng phát hiện ra sự tương đồng giữa Calibre 1887 và platform design có tên TC78 – được phát triển và đăng ký bản quyền bởi Seiko Instrument Inc. (SII) vào năm 1997 [8]. Đây là một thảm họa về mặt PR! Chỉ trong vòng 1-2 tuần, liên tiếp các trang web, các diễn đàn lớn về đồng hồ “chỉ trích” mức độ “in-house” và sự “khoa trương” trong thông điệp marketing của TAG Heuer [8-9]. Sự việc nghiêm trọng đến mức Jean-Christophe Babin (JCB), CEO của TAG Heuer lúc đó, phải lên tiếng đính chính về việc TAG Heuer đã mua bản quyền thiết kế platform TC78 từ SII để từ đó phát triển thêm nhiều tính năng mới với độ hoàn thiện hơn hẳn và cho ra đời Calibre 1887 [8]. JCB thậm chí còn đăng ký tài khoản ở các website, diễn đàn lớn về đồng hồ như Watchuseek (WUS), Calibre11 (C11) để trực tiếp viết bài, trả lời thắc mắc của người dùng liên quan đến “sự cố in-house” của cỗ máy này. Đây là sự việc hy hữu và hiếm có tiền lệ! [8]. Điều đó cho thấy mức độ nghiêm trọng của sự việc và sự cầu thị của TAG Heuer trong việc sửa lỗi gây ra do sự cố marketing. Tôi không tìm được link bản gốc của những nơi JCB tham gia post bài nhưng một số địa chỉ trên WUS [10] và C11 [11] có đăng lại các nội dung tương tác này (xem link ở phần tham khảo phía cuối bài).

Máy 6S37 của Seiko. Hình ảnh: SteveG trên Watch Otaku [12].

Stephen Pulvirent tại Hodinkee đã có những đánh giá tương đối khách quan về tính “in-house” hay mức độ cải tiến mà TAG Heuer đã làm với platform TC78 (cụ thể là máy 6S37 trong platform này – xem hình trên) [13]. Theo đó, TAG Heuer đã can thiệp rất sâu vào design gốc, tiến hành hàng loạt chỉnh sửa quan trọng: thay đổi vị trí của bánh xe cân bằng (balance wheel), dàn phẳng tổng thể máy, tái cấu trúc nền chính của máy (main plate), cầu nối và quả văng [13]. Điều này thể hiện TAG Heuer đã thực sự làm việc nghiêm túc để cho ra một cỗ máy “của riêng mình”, với xuất phát điểm là patent được mua một cách hợp pháp. Với một số người nghi ngờ về chất lượng linh kiện của Calibre 1887, Pulvirent [13] cũng chỉ ra rằng trong số 22 nhà cung cấp cho 320 linh kiện, chỉ có duy nhất Seiko là không phải Thụy sĩ. Điều này cho phép Calibre 1887 hoàn toàn có thể được gắn mác “Swiss Made” theo quy định [14].

Trong thời toàn cầu hóa về sản xuất, một cách thực tế, hiếm có nhà sản xuất nào, kể cả ở lĩnh vực khác như xe hơi cao cấp, tự mình làm tất cả mọi công đoạn thiết kế cũng như chế tạo. Một hãng danh tiếng như Rolls Royce thậm chí còn tính đến việc outsource phần R&D và thiết kế tại Ấn Độ [15]. Một ví dụ khác là Phaeton, mẫu xe đình đám của Volkswagen, dùng chung platform với mẫu Continental của Bentley mà không cần mảy may đề cập đến điều này [5].

Xét tới các yếu tố kinh tế, việc TAG Heuer mua bản quyền thiết kế của Seiko và phát triển thành Calibre 1887 là hoàn toàn hợp lý. Việc làm này đúng luật và không có gì đáng chê trách về mặt đạo đức. Họ cũng đã update các thông cáo chỉ rõ nguồn gốc của Calibre 1887 và vì thế, cỗ máy này xứng đáng nhận được sự tôn trọng từ những người chơi đồng hồ.

Calibre 1887 do TAG Heuer hoàn thiện. Ảnh: Calibre 11.

Trái tim mới của đồng hồ Carrera với Calibre 1887

Đầu năm 2010, tức chỉ vài tháng sau khi giới thiệu Calibre 1887, TAG Heuer giới thiệu mẫu đồng hồ Carrera sử dụng cỗ máy này (sau đây gọi là Carrera Cal. 1887). Cần lưu ý rằng trước khi ra mắt Carrera Cal. 1887, TAG Heuer có một dòng đồng hồ Carrera bấm giờ khác sử dụng Calibre 16 đang lưu hành trên thị trường với 2 phiên bản Date (41mm) và Day-Date (43mm) [16].

TAG Heuer Carrera Calibre 16 Date 41mm. Ảnh: AuthenticWatches.

Phiên bản mới ra mắt tại Basel World 2010 sử dụng Calibre 1887 thực sự là một cú đột phá lớn cả về cơ khí, thiết kế lẫn tính “in-house” của sản phẩm vì Calibre 16 thực chất chỉ là sự cải tiến vừa phải từ cỗ máy Valjoux 7750 rất phổ biến của ETA [17].

TAG Heuer Carrera Calibre 1887 phiên bản 41mm giới thiệu lần đầu tại Basel World năm 2010. Ảnh: GQ/TAG Heuer.

Chưa nói về chi tiết, ấn tượng ban đầu của người nhìn với Carrera Cal. 1887 đậm nét hơn hẳn Carrera Cal.16. Mặt số nhìn thoáng và “sạch” hơn, phần vành được trau chuốt hơn và đặc biệt, đáy Cal.1887 đẹp hơn rất nhiều so với Cal.16.

So sánh đáy Cal.16 (bên trái, phía dưới) và Cal.1887 (bên phải, phía trên). Ảnh: Calibre11.

Về mặt kỹ thuật, Calibre 1887 được đánh giá cao hơn Calibre 16 về tính cả tính “in-house” cũng như hiệu năng. Vì lý do đó, Cal. 1887 dường như được yêu thích hơn Cal.16 trong cộng đồng người chơi [18]. Sự ra mắt của Carrera Cal. 1887 vào năm 2010 thực sự là một bước tiến lớn, nâng cấp hình ảnh và giá trị của dòng Carrera cũng như thương hiệu TAG Heuer. Nhớ lại rằng tên “Carrera” xuất phát từ đường đua ô-tô vốn mang nặng tính kỹ thuật, chúng ta sẽ càng thấy ý nghĩa của việc trang bị Calibre 1887 cho dòng sản phẩm này. Carrera Cal. 1887 sau đó sẽ còn trải qua nhiều cải tiến nên chúng ta sẽ gọi bản ra mắt tại Basel World 2010 là Carrera 1887 V1 (hoặc “V1” cho gọn).

Sau khi trưng bày mẫu V1 tại Basel World 2010 và nhận được nhiều phản hồi, TAG Heuer tiến hành tinh chỉnh lại thiết kế sản phẩm và ra phiên bản V2 như hình dưới.

TAG Heuer Carrera Cal. 1887 V2. Ảnh: TAG Heuer/Calibre11.

TAG Heuer Carrera Cal. 1887 V2 – chi tiết phần mặt & kim (bản có vân tròn ở sub-dial). Ảnh: TAG Heuer/Calibre11.

Những thay đổi đáng kể nhất ở phiên bản V2 so với V1 [19] nằm ở việc TAG Heuer mạnh dạn bỏ đi vạch chia Tachymetre, giúp cho đồng hồ trở nên sáng và “sạch” hơn, đồng thời tạo khác biệt hình ảnh so với Carrera Cal.16 vốn in vạch Tachymetre lên vành bezel. Các vòng sub-dial cũng được trang trí với vân tròn đồng tâm (tùy bản!), giúp chúng vừa đủ “nổi” trên nền dial chính. Sự chỉnh sửa này tưởng nhỏ nhưng mang lại sự cân đối, hài hòa hơn hẳn cho thiết kế phần mặt của chiếc Carrera Cal. 1887 V2.

Phiên bản V2 được đưa vào sản xuất và thực tế đã được lên kệ ở một số thị trường như Nhật Bản. Tuy nhiên, chỉ khoảng 5 tháng sau, vào tháng 10/2010, TAG Heuer đã quyết định chỉnh sửa thiết kế một lần nữa để cho ra đời Carrera Cal. 1887 V3 với thiết kế “bóng bẩy” và bắt mắt hơn. Phiên bản V3 này hiện được sản xuất và lưu hành rộng rãi.

Phiên bản Carrera Cal. 1887 V3. Ảnh: Novatime.

Những thay đổi chủ yếu từ V2 lên V3 bao gồm việc thêm vạch Tachymetre vào phía trong của “bezel”, ngay dưới lớp kính; hạ thấp phần sub-dial của kim giây (góc 9h); “đắp nổi” và làm bóng hơn phần logo và vành sub-dial đếm giờ, phút (12h và 6h); và làm đậm hơn các vòng tròn đồng tâm ở các sub-dial này.

Thay đổi từ V2 lên V3. Ảnh: TAG Heuer/Calibre11.

Những thay đổi này làm cho đồng hồ trở nên bắt mắt hơn, đọc Tachymetre dễ hơn nhưng đồng thời cũng làm cho mặt đồng hồ trở nên “bận rộn” và kém khoáng đạt hơn, khả năng đọc nhanh hiển thị ở kim giờ, phút khi dùng tính năng bấm giờ bị giảm đi. Với những người yêu thích sự cổ điển, đơn giản và khỏe khoắn của Carrera nói chung, Cal. 1887 nói riêng, thì đây là bước “thụt lùi” về thiết kế. Nhất là trên phiên bản mặt trắng, sự sáng bóng quá mức cần thiết khiến cho mặt đồng hồ trở nên hơi lóa và kém đi phần sang trọng.

Carrera Cal. 1887 V3 mặt trắng. Ảnh: Novatime.

Toàn bộ quá trình “tiến hóa” trong năm 2010 của Carrera Cal. 1887 có thể xem ở [20, 21] và thấy như hình dưới.

Quá trình tiến hóa của Carrera Cal. 1887 từ V1-V2-V3. Ảnh: TAG Heuer/Calibre11.

Dĩ nhiên, TAG Heuer phải có lý do để tiến hành những thay đổi như vậy. Với một hãng lớn, việc thay đổi thiết kế cần dựa trên những khảo sát cụ thể về phản hồi của người dùng. Tôi khá chắc rằng TAG Heuer đã tiến hành những khảo sát như vậy để đi đến quyết định thay đổi thiết kế từ V2 lên V3. Trong một bài trả lời phỏng vấn [22], Christoph Behling, nhà thiết kế đã làm việc với TAG Heuer trong dự án phát triển Carrera Cal. 1887, đã nói rằng những thay đổi là cần thiết để tương thích thiết kế với sản xuất. Ông cũng nói thêm rằng phiên bản 2 nhìn trên ảnh rất đẹp nhưng phiên bản 3 có vẻ hấp dẫn hơn trong thực tế. V3 bớt “lạnh” hơn, mang tinh thần của “Carrera” nhiều hơn với vạch Tachymetre có đánh số. Và nó (V3) nhìn “kịch tính” hơn.

Có một điều lý thú phát sinh từ sự thay đổi thiết kế này. Trên thực tế thì không ai có thể sở hữu V1, do nó là bản prototype để trưng bày triển lãm, không bán trên thị trường. Phiên bản V2, chỉ được sản xuất trong vòng vài tháng ngắn ngủi, chắc chắn là có số lượng giới hạn. Điều này khiến V2 trở thành một dạng “limited edition”. Số lượng hạn chế cộng thêm thiết kế có phần cổ điển, trầm lắng của nó tạo nên sự thu hút đặc biệt đối với giới sưu tầm. V2 đã trở thành một kiểu “huyền thoại” trong dòng sản phẩm Carrera Cal.1887 theo cách như thế!

Tôi đã từng đeo cả V2 lẫn V3, đã thử cả mặt trắng cũng như đen và thấy rằng mỗi chiếc đẹp theo một cách rất riêng. Có điều, từ cảm tình cá nhân, với tôi, V2 mặt đen vẫn là mẫu yêu thích và mang đến nhiều cảm xúc nhất. Và dĩ nhiên, vì là “limited”, nó cũng là mẫu đáng sưu tầm nhất!

Ngày nay, TAG Heuer còn sản xuất phiên bản Carrera Cal.1887 với kích thước 43mm, bên cạnh các model 41mm như ban đầu. Các model 43mm có kích thước lớn nên có thể design chi tiết hơn ở phần mặt và chăm chút hơn các đường nét. Tuy nhiên, 43mm là cản trở khá lớn đối với cổ tay người Việt Nam nên tôi không mấy tìm hiểu sâu về phiên bản này. Có thể trong một dịp khác, Novatime sẽ dành thời gian đánh giá chúng trong một bài viết riêng.

Lời kết

Đột phá, gây tranh cãi, kịch tính, gây nuối tiếc và một phần đã trở thành huyền thoại là những gì chúng ta có thể nói về Carrera Cal.1887. Tất cả những gì đã diễn ra trong khoảng thời gian ngắn ngủi chỉ vài năm từ khi ra mắt cho đến nay đều quá nhanh và ẩn chứa nhiều điều thú vị. Sau tất cả, nó cho thấy Carrera Cal.1887 thực sự là chiếc đồng hồ được quan tâm, được chờ đón và xứng đáng là một trong những lá cờ tiên phong có thể giúp TAG Heuer thay đổi cuộc chơi, trở thành một hãng được nhắc đến với những đổi mới quan trọng và đáng kể trong kỹ thuật đồng hồ, lấy lại danh tiếng và vị thế họ vốn có nhiều năm trước. Carrera là biểu tượng của TAG Heuer và Calibre 1887 chính là trái tim của Carrera.

Để kết thúc, tôi xin chia sẻ một số hình ảnh về Carrera Cal.1887 (41mm) mà tôi đã từng trải nghiệm. Các bạn có thể tự xác định chúng là V2 hay V3.

Nova @ Novatime Lab.

Bài viết được thực hiện trong chương trình report kỹ thuật của Novatime Lab (Watch Research). Nó có thể được cập nhật tiếp trong tương lai để chất lượng ngày một tốt hơn nữa.

Tham khảo

[1] What is an in-house movement?, Crown and Caliber, URL: https://blog.crownandcaliber.com/in-house-movement/

[2] What is an ETA movement?, Crown and Caliber, URL: https://blog.crownandcaliber.com/eta-movements/

[3] Calibre 6, TAG Heuer, URL: https://www.tagheuer.com/en-us/calibre-6

[4] TAG Heuer caliber Calibre 6, WatchBase, URL: http://watchbase.com/tag-heuer/caliber/calibre-6

[5] TAG Heuer’s 1887 Calibre: In-house Design?, Calibre11, URL: https://www.calibre11.com/1887-calibre/

[6] Oscillating pinion, Watch Wiki, URL: https://www.watch-wiki.net/index.php?title=Oscillating_pinion

[7] Calibre 1887 Inspired Timepieces, TAG Heuer, URL: https://www.tagheuer.com/en-us/calibre-1887

[8] TAG Heuer Shoots Itself In the Foot on TAG Heuer Caliber 1887 Launch, Perpetuelle, URL: 
https://blog.perpetuelle.com/watches/tag-heuer-shoots-itself-in-the-foot-on-tag-heuer-caliber-1887-launch

[9] TAG Heuer’s new 100% in-house designed Caliber1887…ouch, Robert-Jan Broer on Fratello Watches, URL: https://www.fratellowatches.com/tag-heuers-new-100-in-house-designed-caliber-1887-ouch

[10] Interview with TAG Heuer CEO – Jean-Christophe Babin, Eeeb @ Watchuseek, URL:
http://forums.watchuseek.com/f25/interview-tag-heuer-ceo-jean-christophe-babin-379432.html

[11] TAG Heuer Calibre 1887 – Update, Calibre11, URL: https://www.calibre11.com/calibre-1887-update

[12] Seiko 6S37, Watch Otaku, URL: https://watchotaku.atlassian.net/wiki/spaces/swr/pages/1638727/Seiko+6S37

[13] The TAG Heuer Carrera 1887 41mm Chronograph, Stephen Pulvirent @ Hodinkee, URL: https://www.hodinkee.com/articles/a-week-on-the-wrist-the-tag-heuer-carrera-1887-41mm-chronograph

[14] Swiss Made, Wikipedia, URL: https://en.wikipedia.org/wiki/Swiss_made

[15] Rolls Royce likely to outsource R&D, design services to India, Prabodh Chandrasekhar @ Business Standard, URL: http://www.business-standard.com/article/companies/rolls-royce-likely-to-outsource-r-d-design-services-to-india- 106060501075_1.html

[16] Hands on review – TAG Heuer Carrera Day Date Calibre 16, Calibre 11, URL: https://www.calibre11.com/tag-heuer-carrera-day-date-calibre-16

[17] History of the ETA 7750 and TAG Heuer, Calibre 11, URL: https://www.calibre11.com/history-eta-7750-tag-heuer-calibre-16

[18] Decisions decisions – Carrera Calibre 16 / 1887, Pablo1 @ Watchuseek, URL: http://forums.watchuseek.com/f25/decisions-decisions-carrera-calibre-16-1887-a-576224.html

[19] Final Design – Carrera Calibre 1887, Calibre11, URL: https://www.calibre11.com/carrera-1887-final

[20] TAG Heuer Carrera 1887 – The Inside Story, Calibre 11, URL: https://www.calibre11.com/tag-heuer-carrera-1887-inside-story

[21] Carrera 1887 Updated – Again, Calibre 11, URL: https://www.calibre11.com/carrera-1887-updated-again

[22] Interview with TAG Heuer Designer Christoph Behling, Calibre 11, https://www.calibre11.com/interview-christoph-behling

Author: Tuan Tran (a.k.a Nova)

Dr. Tuan Tran (a.k.a Nova) tốt nghiệp các ngành Luyện kim, Kỹ thuật Hệ thống Công nghiệp từ các trường ĐH Bách Khoa Hà Nội (Việt Nam) và ĐH Dongguk (Hàn Quốc). Tác giả hiện đang làm Nghiên cứu và Kinh doanh tại Hà Nội và Seoul.

Tác giả từng làm việc trong các lĩnh vực: Cơ khí, Công nghiệp, Thiết kế, Phát triển sản phẩm.

Mảng đề tài nghiên cứu của tác giả là Thiết kế, Phát triển sản phẩm và Dịch vụ chuyên sâu cho các sản phẩm cao cấp và dịch vụ xã hội.

Với đam mê đặc biệt dành cho Lịch sử, Kỹ thuật và Đồng hồ, tác giả thành lập Novatime với mong muốn Novatime trở thành nơi tin cậy để đọc và tìm hiểu về Đồng hồ một cách toàn diện: Vật liệu, Cơ khí, Thiết kế, Cảm xúc, Lịch sử và những Con người.

Novatime cam kết tôn vinh những Giá trị của những chiếc Đồng hồ – những sáng tạo kiệt xuất của Nhân loại.

1 bình luận

1 bình luận

  1. Pingback: ETA: Sự “bình thường” vĩ đại – Dr. Watch

Viết comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Được xem nhiều

Lên đầu trang