Lifestyle
4.9K
1

Đúng giờ kiểu Nhật

Người Nhật nổi tiếng đúng giờ và coi trọng thời gian, nhưng phải đến Nhật, người ta mới đủ cảm nhận điều này rõ nét.

Thời tiết cũng đúng giờ

Chúng tôi thường đùa nhau: “Ở Nhật, đến thời tiết cũng đúng giờ, bảo nắng là nắng, mưa là mưa”. Quả thật, ở Nhật, thời tiết cũng đúng giờ vì người Nhật coi trọng thời gian, nên họ làm công tác dự báo rất chính xác. Nếu kiểm tra các thông tin về thời tiết thấy đài báo là 4h sẽ mưa ở trung tâm thành phố Nagoya chẳng hạn, tất cả mọi người sẽ mang ô theo. Có lần tôi khá ngạc nhiên vì đài báo 4h mưa, đúng 4h02 phút, những giọt mưa đầu tiên bắt đầu rồi nặng hạt dần. Sự đúng giờ và chính xác của các bản tin thời tiết được người Nhật đánh giá cao và tin tưởng. Trong các lớp phòng chống thiên tai tại Nhật, mọi người được lưu ý rằng, kể từ lúc có báo động về động đất trên các thiết bị điện tử như điện thoại, tivi, đài báo, bạn chỉ có 10s trước khi những rung chuyển đầu tiên thật sự diễn ra để nhận biết được tình hình và phản ứng lại. Việc “thời tiết cũng đúng giờ” ở Nhật đã giúp người Nhật kiểm soát tình hình tốt hơn trong những trường hợp tưởng như là “bất khả kháng” vậy đó.

Bao xa tính bằng phút

Ở Nhật, khi hỏi nhau về khoảng cách, người ta ít đo đếm bằng bao nhiêu km mà đo bằng thời gian vì hệ thống tàu điện và giao thông công cộng rất phát triển nên hầu như việc cách nhau bao nhiêu km không có nhiều ý nghĩa. Thay vì hỏi “từ đây đến đó bao nhiêu km?”, người ta sẽ hỏi là “từ đây tới đó bao nhiêu phút đi tàu?”. “9 phút”. Ở Việt Nam, gần như không có những khoảng giờ lẻ như thế. Mà phải là một số chia hết cho 5 chẳng hạn. Ví dụ 10 phút, 30 phút. Vì ngay cả người trả lời khi ước chừng thời gian cũng đã “sân si” thêm chút chút cho “thoải mái”. Nhưng ở Nhật thì không, “9 phút”, tức là 9 phút, không phải là 10 phút. Cách đo khoảng cách dựa trên tham chiếu về thời gian như vậy của người Nhật là hoàn toàn có căn cứ và tin tưởng được nếu như bạn biết rằng, trong suốt 51 năm qua, thời gian trễ chuyến trung bình của tàu shinkansen tại Nhật chưa đến 36s.

Bảng giờ tàu Shinkansen tại ga Tokyo. Ảnh: hiveminer.com

Bảng giờ tàu shinkansen tại ga Tokyo. Ảnh: hiveminer.com.

Muộn 1 phút cũng là muộn

Một trong các tiêu chuẩn đánh giá thái độ làm việc của nhân viên trong các công ty của Nhật là sự chính xác về thời gian. Ở Nhật, muộn 1 phút cũng là muộn. Nhiều công ty sẽ yêu cầu nhân viên viết tường trình để giải thích lý do trong trường hợp đi muộn dù chỉ 1 phút. Điều này nghe có vẻ khá cứng nhắc và dập khuôn nhưng sẽ hoàn toàn hợp lý nếu bạn biết rằng: Nhật Bản nỗ lực để tạo ra một môi trường làm việc đúng giờ. Trên đường từ ga đến toà thị chính ở Tokyo, để giúp những người có “nguy cơ bị muộn giờ” và mọi người di chuyển nhanh hơn, người ta bố trí các đường đi bộ băng chuyền giống như ở nhà chờ sau cửa kiểm tra an ninh của các sân bay, chỉ có điều khác là các đường băng chuyền này được thiết kế một lớp đàn hồi phía dưới giống như một tấm đệm mút vậy. Khi bạn đi bộ phía trên, mỗi lần bước chân, lực đàn hồi của đường băng sẽ tác dụng lại trên bàn chân một lực đẩy nhất định, giúp cho bạn bước đi nhanh hơn mà không bị mệt. Các đường băng chuyền này sẽ được đổi chiều vào các khung giờ cao điểm. Một ví dụ khác nữa cũng cho thấy việc “ưu tiên thực hiện đúng giờ” của người Nhật là “văn hoá đi thang cuốn”. Ở một số thành phố lớn như Nagoya, Osaka hay kể cả Tokyo, khi đi thang cuốn, mọi người không đi hàng hai, mà lần lượt xếp thành một hàng phía tay trái thẳng tắp, còn phía tay phải để trống, nhường cho những người đang vội công việc di chuyển nhanh hơn. Vậy nên, đối với người Nhật, việc muộn 1 phút cũng là chuyện đáng được lưu tâm khi cả xã hội đã tạo điều kiện tốt nhất để bạn có thể tới đúng giờ.

"Văn hoá" đi thang máy tại Nhật- Ảnh: vapham @ Novatime

“Văn hoá” đi thang máy tại Nhật. Ảnh: apham @ Novatime.

Vận hành cả nền công nghiệp bằng “đúng giờ”

Nhật Bản là nước đầu tiên sáng tạo, áp dụng và phát triển hệ thống sản xuất TPS (Toyota Production System) trong sản xuất công nghiệp để cải tiến và nâng cao năng suất, chất lượng mà cái nôi của nó là từ các nhà máy sản xuất ô tô của tập đoàn Toyota. Nhờ có hệ thống sản xuất TPS mà trong cuộc khủng hoảng của ngành công nghiệp ô tô tại Mỹ vào những năm 2008-2010, trong khi nhiều nhà máy sản xuất ô tô của các hãng như nội địa buộc phải đóng cửa thì các hãng xe hơi của Nhật lại đầu tư mở rộng sản xuất tại Mỹ để cắt giảm thuế và chiếm lĩnh thị trường này, do họ có khả năng kiểm soát tốt tính ổn định vận hành nhà máy và tối ưu chi phí, nhằm dẫn đầu thị trường về giá. Điều đặc biệt là, TPS được xây dựng dựa trên văn hoá “đúng giờ” của người Nhật. Các công cụ như Just-in-time của TPS giúp giảm thiểu tối đa hàng tồn kho và chi phí kho nguyên vật liệu cho các nhà máy, tiết kiệm một khoản chi phí đáng kể mỗi năm. Ở Nhật, sẽ có những chuyên gia về TPS trong các phân xưởng, họ có thể làm việc nhiều giờ chỉ để đo lường thời gian thao tác công việc của công nhân nhà máy trong một công đoạn nhất định và tìm mọi cách để giảm thời gian này xuống dù chỉ 1s, sau đó xây dựng lên các “standard work”. Hoạt động này được gọi là “Tiêu chuẩn hoá công việc”. Ngày nay ở Nhật, hệ thống sản xuất TPS dường như được áp dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, kể cả trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng, và dịch vụ. Thật không quá nếu nói rằng, Nhật Bản “vận hành cả nền sản xuất công nghiệp bằng “đúng giờ”.

Ông Taichi Ono, cha đẻ của Hệ thống sản xuất TPS và triết lý quản trị tinh gọn Lean. Ảnh: druckerinstitute.com

Ông Taichi Ono, cha đẻ của Hệ thống sản xuất TPS. Ảnh: druckerinstitute.com.

Có thể nói rằng, “đúng giờ” là một phần không thể thiếu trong đời sống văn hoá xã hội tại Nhật Bản. Một vài ví dụ kể trên chỉ ra rằng người Nhật đeo đồng hồ không chỉ như một sản phẩm trang sức mà nhắm tới tính ứng dụng thật sự của nó. Nếu để tâm quan sát, hiếm thấy có người Nhật nào không đeo một chiếc đồng hồ, bất kể họ là nam hay nữ, già hay trẻ. Vì tính đại chúng của nó mà mua đồng hồ ở Nhật cũng thật dễ dàng, chưa kể đến chuyện Nhật Bản là “cha đẻ” của hai thương hiệu đồng hồ khá nổi tiếng là Citizen và Seiko. Bất kể là bạn có bao nhiêu tiền, và tuỳ theo sở thích của mình mà bạn sẽ chọn được một chiếc đồng hồ ưng ý, hoặc ít nhất là chuẩn giờ từ các showroom hàng hiệu ở các trung tâm thương mại lớn, hay trong Big Camera, hoặc lang thang trong những cửa hàng đồng hồ dọc con phố ở Osukanon, thậm chí là trong “chợ đồ cũ” cũng có vô số chiếc đồng hồ còn hoạt động tốt. Nhưng có một điều khá thú vị là khi tôi trò chuyện với một nhân viên bán đồng hồ  trong showroom của Rolex ở tầng 9 toà nhà Takashimaya – một trong những trung tâm thương mại lâu đời và lớn nhất tại Nhật,anh ấy nói rằng hầu hết khách hàng của anh ấy là người Trung Quốc mà không phải người Nhật. Lý do khiến người Trung Quốc đến Nhật để mua một chiếc đồng hồ Thuỵ Sỹ đó là Nhật Bản và Hong Kong là hai nước gần Trung Quốc và đánh thuế nhập khẩu thấp đối với sản phầm đồng hồ. Tuy nhiên, so với Hong Kong, người Trung Quốc tin tưởng vào uy tín của người Nhật đã được khẳng định với toàn thế giới. Vì vậy, thay vì phải đến tận Thuỵ Sỹ để mua một chiếc Rolex, họ có thể đến Nhật để vẫn có thể mua được hàng chính hãng và tiết kiệm hơn rất nhiều. Thật thú vị, người Trung Quốc qua Nhật để mua một chiếc đồng hồ Thuỵ Sỹ. Và…người Nhật có vẻ “thực dụng” hơn tôi tưởng vì Rolex không chỉ đúng giờ mà còn thật đáng có một chiếc nữa.

Toà nhà Takashimaya – Một trong 4 trung tâm thương mại lớn và lâu đời nhất tại Nhật – Ảnh: vapham @ Novatime.

Toà nhà Takashimaya – Một trong 4 trung tâm thương mại lớn và lâu đời nhất tại Nhật. Ảnh: apham @ Novatime.

Quay trở lại câu chuyện Việt Nam, tôi đang tự hỏi chúng ta còn nhiều “thiếu sót” so với thế giới có khi nào bắt đầu từ câu chuyện, chúng ta chưa thực sự có một ý niệm rõ ràng về thời gian và giá trị của chiếc đồng hồ?

Apham @ Novatime

Author: Phạm Vân Anh

“Ăn, yêu, đi và viết”

1 bình luận

1 bình luận

  1. hải- thái nguyên city-0967.255.462

    4 Tháng Chín, 2018 at 9:08 chiều

    chuẩn quá b oi. mình cũng có 6nam làm việc ở honda viet nam. và dc tiếp xúc ko ít với chuyên gia. thợ lành nghề của nhật bạn. và mình chưa thấy một ai trong số họ ko đeo một chiếc đồng hồ trên tay.quả thực rất khâm phục sự tôn trọng thời gian của ng Nhật

Viết comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Lên đầu trang