Chân dung
3.1K

Lựa những mảnh Thời gian, ghép nếp vàng Truyền thống

Đến một độ tuổi nào đó, người ta sẽ bắt đầu chiêm nghiệm về những gì đã qua trong cuộc đời và đôi khi tự hỏi: Rốt cuộc, điều gì là quan trọng nhất? Điều gì khiến chúng ta trân quý cuộc sống này và muốn truyền lại cho những thế hệ sau như niềm tự hào, như một di sản? Đâu là giá trị cần gìn giữ, duy trì và tôn vinh?

Là tiền muôn bạc vạn hay công trình nguy nga? Tôi không nghĩ vậy và cũng không tìm được lý do nào đủ thuyết phục để củng cố cho một quan điểm như vậy.

Tuổi tác mang đến cho con người ta một món quà vô giá: sự minh triết. Minh triết để hiểu được điều gì là quan trọng, điều gì là ảo ảnh hư không. Minh triết để nhìn mọi việc với con mắt sáng không bị che mờ bởi những phù phiếm, bon chen thường nhật. Tôi đi tìm câu trả lời cho những câu hỏi đã nêu qua sự minh triết của các bậc cao niên mà tôi biết. Bạn có thấy rằng càng có tuổi con người ta càng có xu hướng nhìn về nguồn cội, tìm về những nề nếp và chăm sóc, nâng niu những gì mà người trẻ lắm khi coi như “xưa cũ”? Ông nội tôi, chẳng hạn, rất quan tâm đến các dịp Lễ hay Gia phả dòng họ. Hẳn phải có chân lý ở đây. Những gì ông nội tôi quan tâm có lẽ là một số trong những giá trị cốt lõi cần trân quý nhất và được gọi chung với cái tên “Truyền thống”.

Truyền thống mua tranh ngày Tết ở Hà Nội xưa. Ảnh: Ashui.com.

Hiểu một cách đơn giản, Truyền thống là những nền nếp, những nét tốt đẹp được duy trì và nâng niu qua nhiều thế hệ xuyên suốt chiều dài lịch sử. Truyền thống hiện diện ở nhiều quy mô và phạm vi khác nhau nhưng tôi đặc biệt quan tâm và có hứng thú với những khái niệm gần gũi, thực tế, ở quy mô nhỏ mà tôi hay gọi là “Truyền thống gia tộc”. Nghe có vẻ nhàm chán và không thiết thực nhưng khi tìm hiểu xung quanh đề tài này, tôi nhận thấy rất nhiều vấn đề có thể đã được giải quyết tốt đẹp nếu có sự hiện diện của Truyền thống. Những xung đột, tranh cãi, sai sót,…có thể sẽ đỡ nghiêm trọng hơn nhiều nếu có một Truyền thống – đóng vai trò như bộ quy tắc ứng xử – dẫn lối mở đường. Có lần, tôi nói chuyện khó khi đặt tên con cái vì mỗi người mỗi ý, anh bạn tôi nói ở nhà anh, nếu là con trai, ông nội sẽ đặt tên cho cháu, nếu là gái, mẹ cháu sẽ đặt tên. Tất cả mọi người đều vui vẻ với cái tên được đặt vì nó là…truyền thống, là “quy định”. Rất thú vị. Tôi quan tâm đến chủ đề “Truyền thống gia tộc” cũng vì lý do đó.

Truyền thống mừng tuổi năm mới cho con trẻ trong một gia đình người Việt. Ảnh: 2sao.vn.

Tôi cho rằng Truyền thống còn có những dấu ấn vĩ mô hơn những gì xảy ra trong gia đình. Nó như một nguồn động lực thôi thúc các thế hệ sau tiếp bước những thành tựu mà thế hệ trước đã xây nên. Nó đồng thời cũng là động lực để thế hệ trước nỗ lực làm ra những gì tinh hoa, tốt đẹp nhất để lại cho hậu thế. Điều đó phần nào giải thích sự hiện diện của những di sản văn hoá, nghệ thuật, khoa học, kỹ thuật.

Sự coi trọng Truyền thống xuất hiện ở cả phương Đông và phương Tây. Một trong những cách thể hiện sự coi trọng Truyền thống là tri ân nguồn cội. Người phương Đông có tục cúng lễ. Người phương Tây, theo một cách khác, đặt tên con cái theo tên của các bậc tổ tiên để mang ý nghĩa tưởng nhớ. Dù ở đâu, Truyền thống luôn được coi trọng và là khái niệm mang giá trị trường tồn.

Tôi biết và rất ngưỡng mộ nhiều gia đình với truyền thống được lưu giữ qua rất nhiều thế hệ. Họ như những “thành luỹ” bảo vệ một trong những giá trị nguyên bản nhất. Với truyền thống nâng đỡ, các thế hệ sau dường như có được điểm tựa vững chắc hơn để tự tin bước vào cuộc sống.

***

“Anh muốn mua món đồ gì đó để sau này để lại cho thằng bé nhà anh”. Anh – một doanh nhân thành đạt trong lĩnh vực xây dựng – vừa nhấp cafe vừa trầm ngâm nói với tôi. “Cho anh ý tưởng xem nào”.

“Tiêu chí của anh thế nào?” Tôi hỏi.

“Anh muốn những món đồ dùng được, để lại được và nó sẽ giúp nhắc con cái nhớ đến những thế hệ đi trước và thấy trân trọng truyền thống gia đình, có ý thức giữ gìn và duy trì những nề nếp, giá trị tốt đẹp. Lẽ ra anh phải quan tâm đến việc này sớm hơn nhưng những năm qua, vòng xoáy công việc cuốn anh đi suốt. Giờ là lúc anh phải nghiêm túc dành thời gian xây dựng nếp gia đình”.

“Thử đồng hồ đi anh”. Tôi bật lên lời tư vấn như một phản xạ tự nhiên, với một cảm xúc tự hào xen lẫn sự xúc động vì tâm sự của anh. Tự hào vì những gì anh trăn trở trùng khớp với concept về thời gian, về đồng hồ và về những giá trị mà tôi luôn tin tưởng. Tôi có thể “phản xạ” được nhanh như vậy là vì tôi đã xem những thông điệp rất hay từ Patek Philippe – nhà sản xuất đồng hồ hàng đầu thế giới – về Đồng hồ và Truyền thống.

“Bạn không thực sự sở hữu một chiếc đồng hồ Patek Philippe. Bạn chỉ giữ gìn chúng cho thế hệ sau” (You never actually own a Patek Philippe. You merely look after it for the next generation). Đó là thông điệp không thể chuẩn xác và súc tích hơn. Đồng hồ, vượt trên cả một dụng cụ xem giờ, là khái niệm gắn với Thời gian, gắn với Lịch sử. Người ta quý trọng đồng hồ không hẳn để xem giờ hàng ngày mà ngày nay, nó là thứ để thể hiện sự trân trọng Thời gian. Khi trân quý Thời gian, người ta sẽ quý trọng Lịch sử, và Truyền thống!

Đồng hồ để dành cho các thế hệ sau. Ảnh: Patek Philippe.

“Bắt đầu thế nào nhỉ?” Anh hào hứng. “Để em sẽ tìm hiểu cho anh”.

***

Tôi biết rằng anh sẽ không chỉ muốn tìm một chiếc đồng hồ. Anh sẽ muốn bắt đầu một bộ sưu tập. Việc này làm tôi cảm thấy chút áp lực vì chọn một chiếc đồng hồ khởi đầu bộ sưu tập là việc không hề dễ. Nó hầu như là chiếc sẽ phản ánh toàn bộ tinh thần của cả collection về sau.

Tôi không có ý định sẽ “đóng đinh” một khuôn mẫu nào cho bộ sưu tập đầu tay của anh. Trong quá khứ, lúc mới bắt đầu chơi đồng hồ, tôi đã từng bị ảnh hưởng bởi taste của nhiều người và cũng cố gắng gò mình theo những xu hướng được gợi ý. Nhưng chỉ một thời gian sau, tôi nhận thấy những chiếc đồng hồ được sưu tập một cách gượng ép không mang đến cho tôi cảm xúc tích cực lâu bền và chúng lần lượt ra đi theo chủ mới như một hệ quả tất yếu. Tôi tốn kha khá tiền cho những lựa chọn sai như vậy.

Chỉ nên sưu tập những đồng hồ thực sự phù hợp với gu của bản thân.

Một nhà sưu tập, dù là mới ở những bước ban đầu, nên tránh việc bị ảnh hưởng bởi ý kiến hay gu của người khác bởi bản thân việc sưu tập cần được dựa trên sự cảm nhận hết sức cá nhân của người chơi. Một bộ sưu tập được dựng lên mà không xuất phát từ chính gu của người chủ là một bộ sưu tập vô hồn. Nó chỉ thuộc về những nhà sưu tập thiếu bản sắc và kém tinh tế. Tất nhiên tôi không muốn anh rơi vào trường hợp như thế.

Một trong những lời khuyên tôi từng nhận được khi bắt đầu bộ sưu tập của mình là luôn ưu tiên sở thích của mình trước nhất. Tôi đã bắt đầu bộ sưu tập Carrera 1887 của mình như vậy. Trong khi nhiều người mê mẩn dresswatch hoặc đồng hồ vintage, tôi lại “tìm thấy mình” trong những concept mang hơi hướng thể thao, hiện đại. Có thể do cá tính, hoặc cũng có thể do công việc của tôi mang đến sở thích như vậy. Tôi đã sưu tập được 4 chiếc Carrera 1887 phiên bản 41mm sau vài năm chịu khó kiếm tìm và chờ đợi. Đó là niềm hạnh phúc khó có thể đo đếm.

Một chiếc TAG Heuer Carrera Cal.1887 mà tôi sưu tập.

Một chiếc TAG Heuer Carrera Cal.1887 mà tôi sưu tập.

Một góc bộ sưu tập Carrera Cal. 1887.

Tôi định sẽ giới thiệu với anh một vài dòng đồng hồ, theo hiểu biết của tôi về anh, có thể hợp với cá tính cũng như gu của anh. Anh là người mạnh mẽ, từng trải, đôi khi gai góc, phong trần nhưng trên tất cả, ở anh vẫn toát lên vẻ lịch lãm, có chiều sâu. Anh là người thích lăn lộn vào công việc và trong suốt sự nghiệp của mình, anh thường nhận là may mắn, dù tôi biết những thành quả anh đạt được là lao động nghiêm túc và tinh thần luôn sẵn sàng đương đầu với khó khăn, mạo hiểm. Một người đàn ông như vậy sẽ thích gì?

***

“Em nghĩ anh nên thử với các dòng tool watch, đồng hồ chronograph thể thao hoặc diver. Chúng phù hợp với cá tính, công việc và phản ánh sự nghiệp của anh. Anh có thể xem xét trong số Explorer, Submariner của Rolex, Carrera 1887 của TAG Heuer hay Speedmaster của Omega. Sau đó em sẽ giúp anh mở rộng danh mục.”

“Mỗi dòng này có điều gì thú vị?”

Rolex Explorer II Ref. 216570. Ảnh: Rolex SA.

Speedmaster của Omega. Ảnh: dreamchrono.com.

Tôi nói qua với anh về câu chuyện của những chiếc Explorer và việc chúng được dùng ra sao ở những điều kiện khắc nghiệt. Tôi cũng đưa cho anh xem câu chuyện về TAG Heuer, về Carrera 1887. Ánh mắt anh sáng lên khi khám phá ra những điều thú vị ẩn sau những cỗ máy, những chiếc đồng hồ. Anh dừng lại ở bài viết về Speedmaster.

“Một chiếc đồng hồ đẹp và lịch sử hào hùng quá em ơi!” Anh thốt lên, có chút phấn khích. “Anh chưa từng nghĩ một chiếc đồng hồ lại có cuộc đời thú vị như vậy”.

“Năm nay Speedmaster tròn 60 tuổi đó anh. Nó là dòng đáng giá, nhất là lúc này, và với anh”

“Giúp anh tìm một chiếc đi”

Đây là điều tôi ngại nhất, như đã nói. Tôi nói với anh về gu, về cá tính, về cả “trách nhiệm” của chính người chơi với bộ sưu tập của mình. Anh hiểu ra, rằng không phải tôi không giúp, mà chính anh sẽ phải lựa chọn một chiếc mà anh ưng ý nhất, truyền tải con người anh tốt nhất. Anh sẽ phải “làm việc”, phải lao động nghiêm chỉnh, nghiên cứu tài liệu mà tôi gửi, để tự chọn cho mình viên gạch đầu tiên của bộ sưu tập. Đó là con đường anh sẽ đi trong hành trình khám phá thú chơi đồng hồ.

Anh cười, bảo thú vị lắm, nó giống như anh đang đi nhặt từng mảnh thời gian để ghép nên bức tranh truyền thống của chính mình.

Chơi đồng hồ đòi hỏi người chơi phải có đam mê để tìm được đúng chiếc đồng hồ “của mình”.

Tôi cũng nói với anh rằng, với người sưu tầm, niềm vui “đi săn” được chiếc đồng hồ ưng ý, dẫu lắm khi phải chờ đợi mỏi mòn, là một kiểu hạnh phúc phức hợp. Nó có những lúc vui khi tìm được chiếc mình yêu thích, lúc thất vọng khi không có chỗ để mua, lúc hồi hộp chờ hàng được vận chuyển, lúc tưởng như ước mơ tuột khỏi tầm tay khi bên bán báo hết hàng và tất nhiên, cả lúc vỡ oà sung sướng khi đồng hồ cập bến và lên tay. Bên cạnh những chiếc đồng hồ, niềm vui “đi săn” là gia vị hấp dẫn và độc nhất với mỗi bộ sưu tập.

***

“Anh sẽ chọn Speedmaster em ạ, giống như cảm nhận ban đầu của anh. Anh đã đọc những bài viết em gửi. Speedmaster rất đáng chơi. Anh sẽ bắt đầu với một vài mẫu. Trước hết có lẽ là mẫu Moonwatch mặt kính hesalite làm lại chiếc mà Aldrin đã đeo lên Mặt trăng. Em thấy thế nào?”

“Anh đã là nhà sưu tập rồi.” Tôi cười và biết anh đã có lựa chọn thực sự ưng ý.

“Anh định sẽ sưu tập thêm các mẫu Speedmaster khác. Nhưng trước hết, giúp anh kiếm chiếc đầu tiên này đã.”

Chiếc Speedmaster Ref. 311.30.42.30.01.005. Ảnh: Omega.

***

“Anh ơi, tối anh đến chỗ em nhé. Speedy đã về rồi.”

“Ồ, nhanh thật.” Giọng anh bình thản như thường lệ nhưng có chút xúc động, đủ để cảm nhận được.

“Anh nhớ mang theo cuốn sổ tay. Anh có thể ghi chép các chi tiết về từng chiếc đồng hồ trong bộ sưu tập của anh, cho chiếc này và cả những chiếc khác nữa. Một kiểu nhật ký đó anh.”

Món đồ thoả những mong chờ.

Món đồ thoả những mong chờ.

Món đồ thoả những mong chờ.

Khỏi cần nói về niềm vui và hạnh phúc của anh khi đón đứa con tinh thần đầu tiên. Nó làm tôi nhớ lại những lúc trải nghiệm khoảnh khắc tuyệt vời như vậy. Mỗi khoảnh khắc có điểm riêng, nhưng đều tuyệt như nhau.

“Thằng bé nhà anh sẽ rất thích sau này. Anh tin là thế!”

Tôi cũng tin như vậy.

***

Sau tất cả những thăng trầm đã trải qua trong đời, con người ta trở nên “nguyên bản” hơn và thường có xu hướng tìm về, tôn vinh những giá trị cốt lõi. Nỗ lực bảo tồn những nếp xưa của các bậc cao niên cũng như mong muốn của những người bước vào ngưỡng tuổi 40 như tôi trong việc xây dựng một “Truyền thống” phản ánh rõ nét điều này. Đó là những suy nghĩ hết sức tự nhiên, thúc đẩy bởi việc tìm về với nguồn cội, về với những nét nguyên sơ nhất trong đời sống con người. “Truyền thống” đáng được nâng niu, xây đắp, từ rất nhiều hướng tiếp cận khác nhau.

Sưu tập đồng hồ, hay nói như anh bạn lớn của tôi: “lựa những mảnh thời gian” – giáo dục thế hệ sau về giá trị của lịch sử, của những gì thế hệ trước đã làm – cũng là một cách để kiên trì, tỉ mỉ ghép nên những nếp vàng mang tên Truyền thống.

Đó cũng là cách để bắt đầu một Truyền thống của riêng mình, để lại đam mê và di sản, dẫn dắt thế hệ sau trong hành trình vĩ đại khám phá những điều tốt đẹp.

Nova @ Novatime

Author: Tuan Tran (a.k.a Nova)

Dr. Tuan Tran (a.k.a Nova) tốt nghiệp các ngành Luyện kim, Kỹ thuật Hệ thống Công nghiệp từ các trường ĐH Bách Khoa Hà Nội (Việt Nam) và ĐH Dongguk (Hàn Quốc). Tác giả hiện đang làm Nghiên cứu và Kinh doanh tại Hà Nội và Seoul.

Tác giả từng làm việc trong các lĩnh vực: Cơ khí, Công nghiệp, Thiết kế, Phát triển sản phẩm.

Mảng đề tài nghiên cứu của tác giả là Thiết kế, Phát triển sản phẩm và Dịch vụ chuyên sâu cho các sản phẩm cao cấp và dịch vụ xã hội.

Với đam mê đặc biệt dành cho Lịch sử, Kỹ thuật và Đồng hồ, tác giả thành lập Novatime với mong muốn Novatime trở thành nơi tin cậy để đọc và tìm hiểu về Đồng hồ một cách toàn diện: Vật liệu, Cơ khí, Thiết kế, Cảm xúc, Lịch sử và những Con người.

Novatime cam kết tôn vinh những Giá trị của những chiếc Đồng hồ – những sáng tạo kiệt xuất của Nhân loại.

Click to comment

Viết comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Được xem nhiều

Lên đầu trang