Kỹ thuật
3.0K
2

Hệ thống chống shock trong máy đồng hồ Thuỵ Sĩ

Những cú shock vật lý hay những va chạm là thủ phạm hàng đầu gây ra hỏng hóc đối với những sản phẩm cơ khí chứa các linh kiện cực nhỏ bên trong. Không nói đâu xa, tôi cũng vừa phải sắm một chiếc điện thoại Nokia đời cũ, vì lỡ đánh rơi chiếc iPhone mới mua hồi tháng 12 năm ngoái. Chuyện không đáng nói, nếu nó không hỏng khi rơi ở độ cao khoảng 1m. Vâng, chính xác là 1m. Và khi mang đi kiểm tra thì tôi biết rằng chiếc điện thoại đã bị hỏng IC và màn hình cảm ứng. Sau nhiều lần theo dõi các “cuộc thử thách” điện thoại của các blogger nổi tiếng thì quả thật tôi cảm thấy có chút hụt hẫng bởi nó không giống như những gì đã mong chờ. Tôi chợt thắc mắc là liệu các nhà sản xuất điện tử, họ dùng công nghệ gì, cơ chế gì, để giảm thiểu hậu quả cho những cú rơi như vậy? Tôi tin là họ làm, nhưng có vẻ như đã không phát huy hiệu quả nhiều, ít nhất là đối với chiếc điện thoại cũ của tôi. Một bật mí nhỏ là tôi đã rất khó tìm được một công bố chính thức về các công nghệ chống shock trên các sản phẩm điện thoại.

Ảnh mang tính minh hoạ. Nguồn: http://www.computeridee.nl.

Vì là người làm về đồng hồ, tôi đã từng nghe về các hệ thống chống shock trên đồng hồ. Qua sự việc trên, tôi cũng rất tò mò về những cỗ máy thời gian bản thân tiếp xúc hằng ngày, chúng đã được trang bị những gì để vượt qua những cú va chạm? Trên thực tế, tôi đã chứng kiến nhiều cú rơi va chạm đồng hồ. Ở một độ cao nhất định, đa số trong số chúng đều sống sót. Qua tìm hiểu, tôi biết rằng, để làm được điều đó thì rất nhiều chiếc đồng hồ cơ, đặc biệt là đồng hồ cơ Thuỵ Sĩ đều được trang bị các hệ thống (cơ chế) chống shock khá phức tạp, phổ biến như: Incabloc, Paraflex và KIF, Novodiac, hay Nivachoc…

Mô tả hệ thống chống shock Incabloc.  Ảnh: http://great-british-watch.co.uk.

Hình bên trên mô tả cấu tạo của hệ thống Incabloc. Trong đó, nẫy đàn hồi (phần được chú thích anti-shock spring) có dạng hình đàn lia. Tuy nhiên, ở các hệ thống chống shock khác cũng có cấu tạo tương tự. Duy chỉ có nẫy đàn hồi là hình dạng khác nhau ở từng hệ thống.

Bối cảnh ra đời

This slideshow requires JavaScript.

Bánh xe cân bằng (Balance Wheel) là một trong những chi tiết quan trọng nhất của máy đồng hồ cơ. Nó và lò xo cân bằng là những bộ phận điều chỉnh đồng hồ và đảm bảo rằng đồng hồ chạy đúng thời gian. Tuy nhiên, nếu đồng hồ bị rơi hoặc phải trải qua các cú shock vật lý, trục chính của bánh xe có thể dễ dàng bị hỏng. Bởi khi đó, trục đỡ phải chịu một lực lớn gấp nhiều lần so với trọng lượng của nó [1]. Chưa kể, đây còn là chi tiết vô cùng nhỏ giòn, hậu quả trục đỡ bị “vỡ vụn” dưới tác động của lực là điều khó tránh, từ đó, làm cho đồng hồ ngừng hoặc chạy không chính xác. Chính vì vậy, các hệ thống hấp thu shock ra đời là một kết quả tất yếu và vô cùng cần thiết trong máy đồng hồ cơ. Thời kỳ hoàng kim, hệ thống chống shock phổ biến tới mức, hầu hết các chiếc đồng hồ được sản xuất ra đều được gắn kèm các hệ thống này [2][3][4].

Nguyên lý hoạt động

Các hệ thống chống shock trên đều cùng có nguyên hoạt động rất giống nhau, đều được thiết kế để thể di chuyển sang nhiều hướng khác nhau khi gặp va chạm, bao gồm cả trục đỡ. Tất nhiên, khoảng cách di chuyển sẽ là cực kỳ nhỏ. Hiểu một cách đơn giản, khi gặp va chạm, chân kính (bộ phận màu đỏ trong video bên dưới) sẽ được bị đẩy lên phía trên của hệ thống chống shock. Lúc này, nẫy đàn hồi (bộ phận màu vàng) sẽ đàn hồi, giúp cho chân kính di chuyển xuống dưới, đồng thời đẩy luôn cả trục đỡ trở lại vị trí ban đầu. Quá trình di chuyển từ trên xuống dưới được lặp đi lặp lại nhiều lần như vậy, đã giúp giảm được phần lớn lực tác động do va chạm gây ra. Nhờ đó có thể giảm thiểu tác động tiêu cực của những cú rơi hay va chạm.

Để dễ hình dung hơn về cơ chế hoạt động của hệ thống hấp thu shock, bạn đọc thể xem video dưới đây.

Riêng khái niệm về nẫy đàn hồi sẽ được tôi giải thích chi tiết trong mục 3 – Novadiac.

chế hoạt động của một trong những hệ thống chống shock phổ biến bậc nhất trong đồng hồ Thuỵ Sĩ – Incabloc. Nguồn: Youtube.

Các hệ thống hấp thu shock vật lý phổ biến trong đồng hồ Thuỵ Sĩ

1. Incabloc

Incabloc là hệ thống hấp thu shock đang được sử dụng phổ biết nhất trong các đồng hồ Thuỵ [4]. Năm 1934, hai kỹ sư người Thụy Sĩ Georges Braunschweig và Fritz Marti đã phát minh ra hệ thống chống shock này để giảm bớt sự va chạm của bánh xe [2].

Cấu tạo của hệ thống chống shock Incabloc. Ảnh: https://www.christopherward.co.uk.

Một vài cỗ máy được trang bị hệ thống này:

a)  Cỗ máy H21 được hãng đồng hồ Hamilton ra mắt hồi năm 2011. Đây là một movement được sử dụng khá phổ biến trong hai dòng Jazzmaster Khaki Aviation. Dưới đây là một vài model đồng hồ tiêu biểu:

b) Movement ETA 2824-2 cũng được trang bị hệ thống hấp thu shock Incabloc. Đây là một cỗ máy được dùng trên rất nhiều model đồng hồ. Sự nổi tiếng của ETA 2824-2 giải thích vì sao Incabloc lại trở nên phổ biến như vậy.

This slideshow requires JavaScript.

2. Paraflex và KIF

Paraflex hệ thống hấp thu shock độc quyền và hiệu quả cao đã được Rolex phát triển và được cấp bằng sáng chế vào năm 2005. Cải thiện sức đề kháng shock của đồng hồ Rolex lên đến 50%. Hình dạng của nẫy đàn hồi được thiết kế sáng tạo, đảm bảo rằng nó không bị biến dạng trong khi vẫn giữ vững vị trí. Hệ thống đã được kiểm định bởi nhiều thử nghiệm cũng như đo đạc trong phòng thí nghiệm [5].

Một vài ý kiến cho rằng, Paraflex được sửa chữa từ KIF. Sự ra đời của nó được cho là để phù hợp với vật liệu được sử dụng trong hệ thống bánh cân bằng Parachron – một loại vật liệu khả năng chống va chạm gấp 10 lần các vật liệu truyền thống, và hoàn toàn “miễn nhiễm” với từ trường [6]. Trước đó, hãng này sử dụng KIF như một cơ chế chống shock chính [7]. Tất nhiên, KIF còn được rất nhiều hãng đồng hồ sử dụng, không phải độc quyền bởi Rolex [8]. Nó cùng với Incabloc là hai hệ thống chống shock phổ biến nhất trong các đồng hồ Thuỵ hiện nay [1].

This slideshow requires JavaScript.

Rolex Caliber 3136 là một trong số các model máy được trang bị hệ thống hấp thu shock Paraflex.

Caliber 3136. Ảnh: Watchbase.

Một vài model đồng hồ thuộc dòng Datejust được trang bị máy caliber 3136 có dùng hệ thống Paraflex.

3. Novodiac

Novodiac hệ thống chống sốc được phát triển bởi công ty Incabloc, SA [9]. Nó cũng bao gồm trụ đỡ và các chân kính. Hệ thống này không khác nhiều so với Incabloc. Điểm khác biệt dễ nhận thấy nhất phải kể đến bộ phận “Novodiac Spring”. Thực chất, nẫy đàn hồi nói chung chính là bộ phận trên cùng của bất kỳ hệ thống chống shock nào. Và đây là chi tiết không hình dạng giống xo, chỉ là nó được thiết kế để có độ đàn hồi nhất định, giữ cho trục và cả hệ thống hấp thu shock thể dịch chuyển về nhiều hướng khi xảy ra va chạm mà không bị lệch hướng. Trong thiết kế của hệ thống chống shock Novodiac thì nó có tới ba điểm “tiếp xúc” hay hai điểm như trong Incabloc.

Sơ lược về hệ thống Novodiac. Ảnh: http://www.tztoolshop.com.

Một số cỗ máy được trang bị Novodiac: ETA 6497-1 ETA 2836-2

ETA 6497-1. Ảnh: Ofrei.

Một vài model đồng hồ được trang bị ETA 6497-1:

ETA 2836-2. Ảnh: Youtube.

Một vài model được trang bị ETA 2836-2:

4. Nivachoc

Nivachoc là hệ thống chống shock thường được dùng cho các model máy cao cấp hơn như Omega 8500 và 9300 [10]. Cơ chế chống shock này được hãng đồng hồ Omega giới thiệu có khả năng chống shock vật lý gấp nhiều lần các hệ thống hấp thu shock thông thường.

Sự khác biệt rõ nhất giữa hai cơ chế chống shock Incabloc và Nivachoc. Ảnh: http://ppomppu.co.kr.

Nhiều ý kiến cho rằng, Nivachoc là một trong những cơ chế chống shock những ưu việt nổi trội hơn so với một vài cơ chế khác như Incabloc và KIF hay thậm chí cả người anh em của mình là Novodiac. Những model máy sử dụng hệ thống này cho thấy phần nào sự đầu về chất lượng máy.

Khá bất ngờ là ngoài các model đồng hồ thuộc thương hiệu cao cấp như Omega thì còn xuất hiện một vài model đồng hồ đến từ những thương hiệu khác cũng đang được trang bị hệ thống hấp thu shock Nivachoc.

Chiếc Mido Belluna M024.444.16.031.00 được trang bị máy ETA 2825-2 và có sử dụng hệ thống Nivachoc. Ảnh: Novatime.

Chiếc Mido Multifort M005.929.36.031.00 được trang bị máy ETA 2893-2 và có sử dụng hệ thống Nivachoc. Ảnh: Mido.

Thay lời kết

Bài viết nêu một cách khái quát nhất về các hệ thống chống shock phổ biến trong đồng hồ cơ khí, đặc biệt là đồng hồ Thuỵ Sĩ. Tôi mong muốn trong tương lai gần sẽ chia sẻ tới bạn đọc một bài viết chi tiết và đầy đủ hơn về “vị cứu tinh” của máy đồng hồ này.

Bài viết vẫn đang trong quá trình nghiên cứu và tìm hiểu, thể sẽ có những chỉnh sửa, bổ sung để chia sẻ một bài viết hoàn chỉnh nhất tới bạn đọc.

Ivy @ Novatime

Tham khảo

[1] Watch shock protection basics,  Watchonado, URL: http://watchonado.com.au/watch-shock-protection-basics

[2] Incabloc shock protection system, Wikipedia, URL: https://en.wikipedia.org/wiki/Incabloc_shock_protection_system

[3] What are the practical differences, aside from ease of servicing, of different sgock mechanisms, Watchuseek, URL: http://forums.watchuseek.com/f2/what-practical-differences-aside-ease-servicing-different-shock-mechanisms-720632.html

[4] Incabloc,  Vintage Watch Straps,   URL: http://www.vintagewatchstraps.com/watchmovement.php#top

[5] Paraflex,  Rolex SA, URL: https://www.rolex.com/watches/rolex-watchmaking/movements.html

[6] See-wolf,  Watchuseek, URL: http://forums.watchuseek.com/f2/what-practical-differences-aside-ease-servicing-different-shock-mechanisms-720632.html

[7] Rolexforums,  Peter, URL: https://www.rolexforums.com/showthread.php?t=51316

[8] Shock protection,  Watch-wiki, URL: https://www.watch-wiki.net/index.php?title=Shock_protection

[9] Products, Incabloc SA, URL: http://www.incabloc.ch/en/amortisseurs_de_chocs.php

[10] Swatch Eta Movement, Pushing Ahead With Hamilton H-21 and H-31,  Cory Berry, URL: https://www.bernardwatch.com/blog/swatch-eta-movements-pushing-ahead-with-hamilton-h-21-h-31

Author: Ivy @ Novatime

Là một người tình cờ đến với đồng hồ và say mê nghiên cứu, khám phá những điều thú vị xung quanh cỗ máy thời gian, tác giả luôn nỗ lực để mỗi ngày mở rộng và đào sâu thêm những hiểu biết của bản thân nhằm chia sẻ với cộng đồng.

Những bài viết trên Novatime là kết quả và cũng phản ánh quá trình học hỏi của bản thân tác giả về lĩnh vực thú vị nhưng đầy thử thách này.

2 bình luận

1 bình luận

  1. Hieu Pham

    18 Tháng Mười, 2017 at 10:13 sáng

    Vẫn biết là các bài viết về máy đồng sẽ hấp dẫn nhưng thế này thì hấp dẫn quá 😀

    • Hiền Ivy

      19 Tháng Mười, 2017 at 8:35 sáng

      cảm ơn anh Hiếu đã đọc, Novatime sẽ tiếp tục cố gắng để cung cấp tới bạn đọc nhiều bài viết chất lượng hơn trong tương lai. Mong anh tiếp tục ủng hộ trang tin nhé.

Viết comment

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Được xem nhiều

Lên đầu trang